Xayawaanka wax cuna

xoolaha cuna dhirta iyo hilibka

Sida aan ku aragnay qodobbada la xiriira silsiladda cuntada, waxaa jira noocyo kala duwan oo cunto ah oo xoolaha ku jira. Waxay kuxirantahay nooca cunada ay cunaan, waxaa jira sedex nooc oo cunno ah: kuwa hilibka cuna, kuwa dhirta cuna iyo xayawaanka wax cuna. Qormadeenan maanta waxaynu diirada ku saaraynaa inaynu si qoto dheer u barano xayawaanka wax gala. Badanaa waxaa lagu gartaa inay awoodaan inay nuugaan nafaqooyinka laga soo qaatay unugyada kale ee xayawaanka iyo dhirta.

Qodobkaan waxaan kuugu sheegeynaa dhamaan astaamaha, deegaanada iyo noocyada xayawaanaadka dulsaaran.

Astaamaha ugu muhiimsan

xayawaanka wax cuna

Xayawaanada wax cuna waxay leeyihiin nidaam dheef-shiid oo awood u leh inuu ka nuugo nafaqooyinka ka yimaada unugyada xayawaanka iyo dhirta. Waxaad dhihi kartaa waxay leeyihiin xiidmaha isku qasan sida haddii ay isugu darnaayeen xayawaan dugaag iyo doogga. Waxay cuni karaan hilibka xoolaha kale ama qaybo ka mid ah dhirta. Waxay u baahan yihiin inay cunaan labada nooc ee cuntada ah si ay u noolaadaan, taas oo macnaheedu yahay in kaliya cunista cunnooyinka hilibka cuno ama dhirta dhirta ay cawaaqib xumo u yeelan karto koritaankooda iyo horumarkooda.

Xayawaanka wax cuna Waxaa looga soocay inta kale inay cuni karaan khudradda iyo xayawaanka labadaba. Jirka walxaha nooluhu kuma noolaan karo cunista hilibka oo keliya, maadaama nidaamkeeda dheef-shiidka uu u baahan yahay faybar iyo nafaqooyinka kale ee macdanta dabiiciga ah ee dhirtu bixiso. Intaas waxaa sii dheer, waxay kaloo u baahan yihiin inay cunaan cunnooyinka ay ku badan tahay kaalshiyamka si ay lafahoodu u ahaadaan kuwo caafimaad qaba.

Xayawaan badan oo dabeecadda ku jira ayaa wax walba u noqda. Si kastaba ha noqotee, marar badan ayaa loo kala saaraa inay yihiin dhir doog adag ama kuwa hilib cuna. Tan waxaa ugu wacan xaqiiqda ah inay leeyihiin caadooyin cunno oo kala duwan oo lagu sifeeyo iyadoo lagu saleynayo indho indheyn qaarkood laga sameeyay xayawaanka laftiisa deegaankiisa dabiiciga ah. Waxay kuxirantahay waqtiga sanadka iyo jiritaanka kheyraadka dabiiciga, noolaha wuxuu noqon karaa waqti quudinta mid kamid ah labada nooc ee cuntada. Si kastaba ha noqotee, muddada-dheer waxaad u baahan tahay inaad isticmaasho dhammaan taxanaha cuntada ee suurtogalka ah si aad u hesho koritaan iyo horumar habboon.

Cunnada xayawaanka wax quudhsada

noocyada cuntada

Cunnada xoolaha iyo aadamuhu aad ayey u kala duwan yihiin waxayna kuxirantahay waqtiga sanadka. Ma aha oo kaliya saameynta xilliyada, laakiin sidoo kale xaaladaha cimilada ee muddada-gaaban iyo helitaanka cuntada ee deegaanka laga helo. Waxaa jira nooleyaal camiran oo laga helo aagagga aan la faa iideysan karin halkaas oo aysan jirin wax ilo ah oo laga heli karo sanadka oo dhan. Halkani waa meesha ay tahay inay la jaanqaadaan xaaladaha ay quudin karaan kaliya khudaarta ama xayawaanka.

Dabeecadaha jireed ee xayawaanka wax quudhsada waa isku darka astaamaha labada nooc. Waxay leedahay astaamo isku dhafan oo ah xayawaanada hilibka cuno iyo kuwa kale ee geedaha. Si kastaba ha noqotee, waxaa jira astaamo u gaar ah oo ka siman dhammaan xayawaannada wax quudhsada. Waxaan mid mid u falanqeyneynaa maxay yihiin astaamaha lagu garto xayawaankan inta kale:

Ilkaha

Ilkaha ilkuhu waxay u muuqdaan inay leeyihiin ilko xubinta taranka ama fangaska iyo ilkaha kale oo fidsan. Qalitaannada waxaa loo isticmaalaa in lagu jeexo hilibka iyo ilkaha fidsan si loo burburiyo dhirta iyo miraha. Ilkaha ilkahaani uma weyna sida kuwa xayawaanka hilib cunista ah maxaa yeelay waxay leeyihiin cirbadaha goosgooska ee ugu af badan. Dhinaca kale, shimbiraha wax quudhsada sida digaagga ayaa leh kiish dheef-shiid kiimikaad gaar ah leh si ay u awoodaan inay shiidaan cuntada lagu yaqaan magaca gizzard. Maskaxdu wax kale ma aha oo waa qayb murqaha ka mid ah oo ah isla xayawaanku ka buuxiyeen dhagaxyo si loo fududeeyo shiididda cuntada si ay mindhicirka ugu gaaraan sida ugu macquulsan. Waa wax la mid ah waxa bini aadamku ku sameeyo cuntada bolus.

Nidaamka dheef-shiidka

Guud ahaan waxay leedahay nidaam dheef-shiid oo leh calool iyo mindhicirro dhererkoodu dhex-dhexaad u yahay xayawaanka doogga iyo kuwa cuna. Waan ognahay in nidaamka dheef-shiidka ee omnivore-ka uu ka fudud yahay kan geedaha geedka. Si kastaba ha noqotee, way ka dhib badan tahay tan hilibka xayawaanka. Waana in nidaamkayaga dheef-shiid kiimikaadka ay uga faa'iideysan karaan nafaqooyinka hilibka iyo cuntada khudradda labadaba.

Waxaa la dhihi karaa dhamaan noocyada xayawaanada wax wada lihi waxay wadaagaan qaar ka mid ah astaamaha lagu xusay. Kama tilmaami karno waxyaabo badan oo isku mid ah maadaama ay yihiin koox ballaaran oo noocyo ah. Oo waxaa jira noocyo badan oo leh nooca noocan ah oo isugu jira cayayaanka, kalluunka, ambiibiyiinta, xamaaratada iyo shimbiraha ilaa xayawaanka.

Faa'iidada horumarineed ee xayawaanka wax quudhsada

kala duwanaanta xayawaannada wax gala

Maaddaama nidaamyada deegaanka dabiiciga ay xukumaan doorsoomayaal kala duwan sida xaddiga biyaha la heli karo, kheyraadka iyo baahintooda, xaaladaha cimilada, wakiilada abiotic, iwm. Marwalba maahan goobo ay xaaladuhu wanaagsan yihiin. Taas macnaheedu waa in xayawaannada kaladuwan ay leeyihiin si ay u horumariyaan astaamo horumarineed si ay ula qabsadaan xaaladaha cusub. Thanks to la qabsashadaas, xayawaannada wax quudhsada waxay ku leeyihiin faa iido weyn isbeddel ahaan xayawaanka kale.

Tani waa sababta oo ah waxay awoodaan inay si fudud ula qabsadaan isbeddelada deegaanka ee ka dhici kara deegaankooda. Kaliya maahan lagama maarmaan in lala qabsado isbeddelada deegaanka, laakiin sifooyinka hadda jira. Taasi waa, markay tahay raadinta cuntada, xayawaannada wax quudhsada si dhakhso leh ayey isugu filnaan karaan. Kuma tiirsana nooc cunto ah, sidaa darteed iyagu ma xaddidayaan. Astaantan ayaa waliba ka caawinaysa inay ballaadhiyaan kala duwanaantooda iyo deegaankooda

Tusaalooyin

Aan aragno maxay yihiin tusaalooyinka ugu waaweyn ee xayawaanka wax quudhsada iyo astaamahooda:

  • Qaad: Waxaa jira noocyo badan oo bears ah, waxayna kuxirantahay deegaanka ay ku noolyihiin, waxay yeelan karaan hal cunto ama mid kale. Waxa ay noocyada osho oo dhami wadaagaan ayaa ah inay ku saleeyaan cuntadooda dhirta laakiin sidoo kale xayawaannada kale, kalluunka ama cayayaanka.
  • Orangutan: Waxay leeyihiin miro tixraac ah maadaama ay jecel yihiin sonkorta. Waxay badanaa qaataan berry, caleemo, iniinyaha iyo cayayaanka qaarkood.
  • Chimpanzee: Waa nooc kale oo xayawaan ah oo leh astaamahan. Waa qaraabada ugu dhow ee aadanaha. Waxay inta badan quudisaa dhirta iyo miraha. Si kastaba ha noqotee, waxay sidoo kale leedahay rabitaan ah in la nuugo xayawaannada kale, dirxiga, cayayaanka, ukunta, iyo xitaa bakhtiga.
  • Chipmunk: Dabagaale waa mid ka mid ah xayawaanka xayawaankoodu ugu badan yahay adduunka oo dhan. Cunnooyinkoodu way kala duwan yihiin waxayna kuxirantahay deegaanka ay ku noolyihiin. Dhammaantood way ka siman yihiin inay cunaan lowska iyo iniinyaha laakiin sidoo kale cunaan khudaarta qaar. Waxay u baahan yihiin inay quudiyaan dirxiga qaarkood.
  • Eey: waa mid ka mid ah xayawaanada la yaqaan ee ugu caansan. Waxa adiga kuugu fudud ayaa ah quudinta warshadaha iyo wax soo saarka la warshadeeyay. Si kastaba ha noqotee, bayoolaji ahaan eydu waxay badanaa quudiyaan hilib iyo kalluun, aakhirkiina waxaa weheliya khudradda iyo khudradda kale.
  • Doofaar: Waa xayawaan ka mid ah kuwa haysta shaandhada ugu yar marka ay timaado cunista nooc kasta oo cunto ah. Waxay quudin karaan xayawaannada nool iyo kuwa dhintay iyo cayayaanka iyo sidoo kale dhirta, khudradda iyo khudradda. Haddii cuntadu gabaabsi tahay waxay quudin karaan saxarada, jilifta geedka, qashinka iyo xitaa doofaarrada kale. Xayawaankani waa dad cunno haddii baahi loo baahdo.

Waxaan rajaynayaa in macluumaadkan aad waxbadan kaga baran karto xayawaannada wax quudhsada.


Nuxurka maqaalka wuxuu u hogaansamayaa mabaadi'deena anshaxa tifaftirka. Si aad u soo sheegto khalad guji Halkan.

Noqo kuwa ugu horreeya ee faallo bixiya

Ka tag faalladaada

cinwaanka email aan la daabacin doonaa.

*

*

  1. Masuul ka ah xogta: Miguel Ángel Gatón
  2. Ujeedada xogta: Xakamaynta SPAM, maaraynta faallooyinka.
  3. Sharci: Oggolaanshahaaga
  4. Isgaarsiinta xogta: Xogta looma gudbin doono dhinacyada saddexaad marka laga reebo waajibaadka sharciga ah.
  5. Kaydinta xogta: Macluumaadka ay martigelisay Shabakadaha Occentus (EU)
  6. Xuquuqda: Waqti kasta oo aad xadidi karto, soo ceshan karto oo tirtiri karto macluumaadkaaga.