Xayawaanka badda

Xayawaanka badda

Dhulkeena waxaa jira noocyo kala duwan oo xayawaan ah waxayna kuxirantahay deegaanka ay ku noolyihiin iyo la qabsiga ay tahay inay soo saaraan si ay ugu noolaadaan deegaanadan. Maanta waxaan ka hadlaynaa Xayawaanka badda. Xayawaankani waxay soo bandhigaan kala duwanaansho kaladuwan oo gaadhay illaa 230.000 nooc oo ku baahsan badaha meeraha. Jaantuskan waxaa loola jeedaa noocyada la aqoonsaday waxayna ku qiyaastay tirada dhabta ah ee u dhowaan karta hal milyan. Tani waa sababta oo ah xayawaano badan ayaa wali la ogaaday iyadoo la ogyahay dhibta ay leedahay sahaminta aadanaha ee badaha iyo tiknoolajiyadooda.

Maqaalkan waxaan kuugu sheegeynaa wax walboo aad u baahan tahay inaad ka ogaato xayawaanka badda ku jira iyo astaamaha ugu waaweyn ee ay leeyihiin.

Astaamaha xoolaha badda

xayawaanka badda iyo astaamaha

Dhammaan noocyada ku jira kooxdan xayawaanka badda ku jira astaamaha ugu caansan waa kalluunka leh ilaa 16.000 nooc. Dhirta xayawaanka waxaa ka mid ah ilaa 80 nooc. Xayawaanada badankood waxay ku urursan yihiin zooplankton maadaama ay yihiin xayawaan aad u yaryar. Kala duwanaanshaha badda ayaa aad uga hooseeya kala duwanaanshaha dhulalka iyadoo ay ugu wacan tahay isku ekaanshaha deegaanka. Cunsurka kale ee xaddidaya horumarka kala duwanaanshaha noolahaani waa yaraanta kheyraadka qaarkood ee nolosha uurka ku leh, sida xaddiga iftiinka.

Astaamaha lagama maarmaanka u ah xayawaannada badda waxaan ku ogaaneynaa inay u baahan yihiin dhexdhexaad dhexdhexaad ah oo ka kooban biyo ay ku jiraan waxyaabo badan oo milixdu ku jirto si ay u noolaadaan. Sidii aan ku soo sheegnay bilowga maqaalka, taxane la qabsi ah ayaa loo baahan yahay oo u oggolaanaya inay ku noolaadaan deegaankan, iyadoo ku xiran nooca xoolaha. Tusaale ahaan, haddii aan aadno kalluunka iyo kalgacalka badda, waxaan aragnaa inay leeyihiin nidaam neefsasho oo awood u siinaya inay soo nuugaan oksijiinka ku milmay biyaha. Dhanka kale, waxaa jira kalluun sambab oo ka faa'iideysan kara oksijiinta hawo-qabadka ah.

Naasleyda badda waa kuwa la siiyo oo keliya sambabada oo ku haya joogitaanka joogtada ah ee dusha sare si ay u neefsadaan hawo. Xayawaanada ku nool biyaha waa inay u adkeystaan ​​cufnaanta cusbada ee deegaanka iyo heerkulka biyaha badda. Si looga hor tago dhammaan xaaladahan deegaan ee ku jira nidaamka deegaanka, biyo-qabadyo taxane ah oo dhacay malaayiin sano ayaa loo baahan yahay.

Kooxda xayawaannada badda ku jira waxaa ka mid ah xayawaanka laf-dhabarta ah iyo kuwa geddisan. Daboolida kooxdii ugu horreysay waxaan arkeynaa kalluun, xamaarato, xayawaanno xayawaan iyo haad. Invertebrates waxaan ku leenahay koox kale oo aad u tiro badan oo ay ku jiraan dixirig badda, echinoderms, isbuunyo, qolofleyda iyo mollusks.

La qabsiga xoolaha

digaagga

Waxaan eegeynaa waxa ay yihiin la qabsiga ugu weyn ee noocyada xayawaankani ay ku qasbanaadeen inay ku noolaadaan deegaanadan.

Neefsashada

Neefsashada ayaa laga yaabaa inay tahay la qabsiga ugu muhiimsan ee deegaanka noocan ah. Maaddaama xayawaanka badda ay ku nool yihiin deegaan biyo ah, waa inay la kulmaan dhibaatada neefsiga oksijiinta oo muhiim u ah jiritaanka. Mawduucan, oksijiinku wuxuu ku milmayaa biyaha, sidaa darteed xubno kala duwan ayaa loo baahan yahay si loo awoodo in lagu shaandheeyo oksijiinta ku milmay biyaha. Xayawaanka badda ay leeyihiin neefsasho faafid ama neefsasho dhuuban. Neefsashada baahinta waxaa isticmaala xayawaanka isbuunyada iyo kooxo kale oo badan. Waxay ka kooban tahay nuugista oksijiinta maqaarka iyo xuubka unugga. Dhinaca kale, neefsashada xiiqda waxaa isticmaala kalluunka. Waxay u isticmaalaan qulqulka si ay awood ugu yeeshaan inay ku shaandheeyaan oksijiinka ku milmay biyaha.

Isku soo ururinta cusbada

La qabsashada kale ee xayawaanka badda u baahan inay awoodaan inay ku noolaadaan jawiyadan ayaa ah inay iska caabiyaan kala duwanaanta ku urursanaanta cusbada. Tusaale ahaan, burooyinka gumaarku badanaa kuma noolaadaan biyaha cusbada badan. Mid ka mid ah la qabsashada ugu xiisaha badan waa tan coelacanth. Waana inay ku ururto hal maalin dhiigaaga si ay awood ugu yeelato isu dheelitirka urursiga cusbada ee ku jira biyaha. Sidan oo kale, waxay maamushaa isku dheellitirka cusbada gudaha iyo dibedda, iyada oo la tixgelinayo in unugyadu ay lumayaan biyaha warbaahinta iyagoo leh milix badan.

Temperatura

La qabsiga kale ee xayawaanka badda ku jira waa heer-kul. Heerkulka badda ayaa ku kala duwan dusha iyo gudaha biyaha moolka dheer. Heerkulkaasi wuu ku kala duwan yahay tamarta qorraxda ee qaybta dusha sare ka heshaa awgood. Biyaha waxay ka kululaanayaan latallo hoose oo ku dhow dhulbaraha, aadna u qabawsan ulaha.. Dhinaceeda, waxaan kaloo ognahay in noocyada kaladuwan ay la jaanqaadaan xaalad kasta iyadoo kuxiran meesha aad ku nooshahay. Tusaale ahaan, waxaa jira xayawaan badeedka arctic oo dhiiggooda ku leh borotiinno dilaa ah. Waxaan sidoo kale leenahay beeroleyda la kulma dhibaatada leh heerkulka jirka oo sareeya isla markaana leh lakab qaro weyn oo dufan ah maqaarkooda hoostooda kaas oo ka caawiya inay ilaaliyaan kuleylka jirka.

Noocyada xayawaanka badda

nolosha badda

Waxaan magacaabi doonnaa maxay yihiin noocyada kala duwan ee xayawaanka badda si loo fududeeyo. Waxaa jira laba koox oo waaweyn oo loo yaqaan laf-dhabarta iyo laf-dhabarta. Kooxda ku-dhex-jirta waxay ka kooban yihiin 95% dhammaan xayawaannada badda ku jira.

Vertebrates

Kooxda laf dhabarta waxaan ku leenahay dhammaan kuwa laf dhabar u leh Daanyeel. Ma saas tahay kalluunka, xamaaratada badda iyo naasleyda, iyo sidoo kale shimbiraha. Kooxda kalluunka dhexdiisa waxaan ka helnaa kalluun lafo, cartilaginous iyo daamanka aan lahayn. Kooxda xamaarato ah waxaa ka mid ah qoolleyda badda iyo masaska badda.

Xayawaanka Vertebrate waa kuwa ay metelaan kooxda cetaceans, sirenids, fócidos iyo otáridos. Marka laga hadlayo shimbiraha badda, waa in loo kala saaraa iyadoo ku xiran hadday si adag ugu nool yihiin biyaha badda ama loo tixgeliyo inay yihiin xayawaan badeed maxaa yeelay waxay u baahan yihiin deegaan-biyoodkaas si ay u quudiyaan una noolaadaan.

Xayiraadaha

Kooxdan xayawaanku waxay u dhigantaa xayawaanka ugu badan ee ku jira badaha. Ma lahan qalfoof gudaha ah oo qeexan, lafo, ama carjaw. Waxaan ka mid aharthropods, qolofleyda, mollusks, echinoderms iyo porifers. Sida xayawaanka kale, cnidarians sidoo kale waxay sameeyaan, sida dhuxul iyo jellyfish, flatworms sidoo kale loo yaqaan flatworms ama slugs badda, iyo annelids.

Waxaan rajeynayaa in macluumaadkan aad wax badan kaga baran karto xayawaanka badda ku jira iyo astaamahooda.


Nuxurka maqaalka wuxuu u hogaansamayaa mabaadi'deena anshaxa tifaftirka. Si aad u soo sheegto khalad guji Halkan.

Noqo kuwa ugu horreeya ee faallo bixiya

Ka tag faalladaada

cinwaanka email aan la daabacin doonaa.

*

*

  1. Masuul ka ah xogta: Miguel Ángel Gatón
  2. Ujeedada xogta: Xakamaynta SPAM, maaraynta faallooyinka.
  3. Sharci: Oggolaanshahaaga
  4. Isgaarsiinta xogta: Xogta looma gudbin doono dhinacyada saddexaad marka laga reebo waajibaadka sharciga ah.
  5. Kaydinta xogta: Macluumaadka ay martigelisay Shabakadaha Occentus (EU)
  6. Xuquuqda: Waqti kasta oo aad xadidi karto, soo ceshan karto oo tirtiri karto macluumaadkaaga.