इकोसिस्टम काय आहेत

जंगल

जेव्हा आपण नैसर्गिक अधिवासाबद्दल बोलतो तेव्हा आपल्याला शिकावे लागते इकोसिस्टम काय आहेत. इकोसिस्टममध्ये त्यांची विशिष्ट वैशिष्ट्ये आहेत आणि पर्यावरणावर अवलंबून विकसित होतात. या वैशिष्ट्यांमुळे, प्राणी आणि वनस्पती वातावरणात राहण्यास सक्षम होण्यासाठी विकसित होऊ शकतात. विविध प्रकारच्या पारिस्थितिक तंत्रे आहेत आणि त्या प्रत्येकाची विशिष्ट वैशिष्ट्ये आहेत.

या लेखात आम्‍ही तुम्‍हाला इकोसिस्टम काय आहेत, त्‍यांची वैशिष्‍ट्ये काय आहेत आणि कोणते प्रकार आहेत हे सांगणार आहोत.

इकोसिस्टम काय आहेत

नैसर्गिक परिसंस्था काय आहेत

परिसंस्थेचा भाग असलेले सर्व घटक परिपूर्ण संतुलनात असतात, परिणामी सुसंवाद होतो. सजीव आणि निर्जीव दोन्हीही कार्ये आहेत आणि नैसर्गिक वातावरणात "वापरत" असे काहीही नाही. आम्ही काही त्रासदायक कीटकांना "निरुपयोगी" मानू शकतो. पण असे असले तरी, अस्तित्वातील प्रत्येक प्रजाती पर्यावरणाच्या चैतन्य आणि कार्यामध्ये योगदान देते.

शिवाय, इतकेच नाही तर सजीव आणि निर्जीव वस्तूंचा समतोल पृथ्वीला आज आपल्याला माहीत आहे. पर्यावरणाची रचना करणाऱ्या सर्व पैलूंचा अभ्यास करण्यासाठी विज्ञान जबाबदार आहे, मग ते नैसर्गिक असो वा मानव. मानवाने बहुतेक भूभागावर वसाहत केली आहे हे लक्षात घेता, इकोसिस्टम अभ्यासामध्ये त्याचा परिचय हा एक मूलभूत परिवर्तन आहे.

आम्ही आधी सांगितल्याप्रमाणे, विविध प्रकारचे परिसंस्था आहेत जे त्यांच्या उत्पत्तीमध्ये आणि ते राहत असलेल्या पृष्ठभागाच्या आणि प्रजातींमध्ये भिन्न आहेत. प्रत्येक भिन्न पैलू त्याला विशेष आणि अद्वितीय बनवतो. आपण स्थलीय, सागरी, भूमिगत परिसंस्था आणि अंतहीन वाण शोधू शकतो.

प्रत्येक प्रकारच्या इकोसिस्टममध्ये, काही प्रजाती प्राबल्य आहेत आणि उत्क्रांतीच्या दृष्टीने अधिक यशस्वी झाल्या आहेत, आणि म्हणून ते कसे जगतात आणि विस्तारतात यावर संख्या आणि प्रदेशांवर त्यांचे चांगले नियंत्रण आहे.

मुख्य वैशिष्ट्ये

इकोसिस्टम काय आहेत

पृथ्वीच्या रचनेवरून याचा अंदाज लावता येतो की बहुतेक परिसंस्था पृथ्वी 3/4 पाण्याने बनलेली असल्याने ते जलचर आहेत. तथापि, अनेक प्रजातींसह इतर अनेक प्रकारचे स्थलीय परिसंस्था आहेत. यापैकी बर्‍याच प्रकारच्या परिसंस्था माणसाला ज्ञात आहेत कारण त्या शहरी केंद्रांपासून फार दूर नाहीत.

मानवाने सर्व संभाव्य प्रदेशांवर वसाहत करण्याचा प्रयत्न केला आहे आणि परिणामी, असंख्य नैसर्गिक वातावरणाचा ऱ्हास झाला आहे.. संपूर्ण ग्रहावर क्वचितच कुमारी जमीन असेल, आम्ही ग्रह चिन्हांकित केल्यापासून.

इकोसिस्टममध्ये, आम्हाला दोन मूलभूत घटकांचा विचार करणे आवश्यक आहे. पहिला अजैविक घटक आहे. नावाप्रमाणेच, ते असे आहेत जे एक निर्जीव परिसंस्था इकोसिस्टममधील सर्व नातेसंबंध परिपूर्ण बनवते. अजैविक घटक म्हणून आपण जमिनीचे भूविज्ञान आणि स्थलाकृति, माती, पाणी आणि हवामानाचा प्रकार शोधू शकतो.

दुसरीकडे, आम्ही जैविक घटक शोधतो. हे असे घटक आहेत ज्यात वनस्पती, प्राणी, जीवाणू, बुरशी, विषाणू आणि प्रोटोझोआ यांच्या विविध प्रजातींचे जीवन आहे. हे सर्व घटक पर्यावरणाला कशाची गरज आहे आणि लाखो वर्षांपर्यंत जीवनासाठी सर्वोत्तम काय आहे यानुसार एकमेकांशी जोडलेले आहेत. यालाच पर्यावरण संतुलन म्हणतात. परिसंस्थेतील प्रत्येक घटक, मग ते अजैविक किंवा जैविक असो, यांच्यामध्ये अस्तित्वात असलेला परस्परसंबंध समतोल राखतो ज्यामुळे सर्व काही सुसंगत असते.

परिसंस्थेचा पर्यावरणीय समतोल बिघडल्यास, ते त्याची वैशिष्ट्ये गमावेल आणि अपरिहार्यपणे खराब होईल. उदाहरणार्थ, दूषिततेद्वारे.

इकोसिस्टमचे प्रकार

इकोसिस्टम काय आहेत आणि त्यांची वैशिष्ट्ये काय आहेत हे जाणून घेतल्यावर, आपण अस्तित्वात असलेले विविध प्रकार पाहणार आहोत:

नैसर्गिक परिसंस्था

ते असे काही आहेत जे निसर्गाने हजारो वर्षांपासून विकसित केले आहे. त्यांच्याकडे मोठ्या प्रमाणात जमीन आहे कारण ते स्थलीय आणि जलचर दोन्ही आहेत. या परिसंस्थांमध्ये आम्ही मनुष्याचा हात विचारात घेत नाही, म्हणून आम्ही त्याचे कृत्रिम परिवर्तन इतर प्रकारच्या इकोसिस्टममध्ये सोडतो.

कृत्रिम परिसंस्था

हे मानवी क्रियाकलापांमधून तयार केले जातात. या भागात त्यांच्याकडे नैसर्गिकरित्या तयार केलेले पृष्ठभाग नसतात आणि ते मुख्यत्वे अन्न साखळीचा फायदा घेण्यासाठी तयार केले जातात. मानवी क्रियाकलापांनी नैसर्गिक परिसंस्था बदलल्या आहेत, म्हणून तथाकथित पर्यावरणीय समतोल अपरिहार्य होण्यापूर्वी पुनर्संचयित करण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.

जमिनीवर राहणारा

ते ते बायोम्स आहेत जे फक्त मध्ये तयार होतात आणि विकसित होतात माती आणि अवस्थेतील माती. या वातावरणाच्या सर्व वैशिष्ट्यांमध्ये आर्द्रता, उंची, तापमान आणि अक्षांश यांसारखे प्रभावी आणि अवलंबून घटक असतात.

आपल्याला जंगल, कोरडी, उपोष्णकटिबंधीय आणि बोरियल जंगले आढळतात. आपल्याकडेही वाळवंटी वातावरण आहे.

गोड पाणी

येथे तलाव आणि नद्या असलेले सर्व क्षेत्र आहेत. आम्ही हे देखील लक्षात घेऊ शकतो की आमच्याकडे लॉटिक आणि लेंटिकसाठी जागा आहे. पूर्वीचे ते प्रवाह किंवा झरे आहेत विद्यमान दिशाहीन प्रवाहांमुळे ते सूक्ष्म निवास तयार करतात. दुसरीकडे, लेंटिक हे गोड्या पाण्याचे क्षेत्र आहेत ज्यामध्ये कोणतेही प्रवाह नाहीत. त्यांना अस्वच्छ पाणी असेही म्हणता येईल.

सागरी परिसंस्था

सागरी परिसंस्था

सागरी परिसंस्था पृथ्वीवर सर्वाधिक विपुल आहेत. याचे कारण असे की या ग्रहावरील सर्व जीव महासागरांमध्ये विकसित होऊ लागले. ते तयार करणार्‍या सर्व घटकांमधील घनिष्ट संबंधांमुळे ते सर्वात स्थिर प्रकारच्या परिसंस्थांपैकी एक मानले जाते. आणखी काय, हे आश्चर्यकारकपणे मोठ्या प्रमाणात जागा घेते जी हाताने नष्ट केली जाऊ शकते.

तरीही, जगातील महासागर गंभीर मानवी कृती आणि नकारात्मक प्रभावांनी ग्रस्त आहेत, जसे की जल प्रदूषण, विषारी गळती, कोरल रीफ ब्लीचिंग आणि बरेच काही.

माउंटनचा

वाळवंटात पर्जन्यमान अत्यंत कमी असल्याने वनस्पती आणि प्राणीही. हजारो वर्षांच्या अनुकूलनामुळे या ठिकाणच्या जीवांमध्ये जगण्याची मोठी क्षमता आहे. या प्रकरणात, प्रजातींमधील संबंध लहान असल्याने, ते निर्धारक आहेत, त्यामुळे पर्यावरण संतुलन बदलले जाणार नाही. म्हणून, जेव्हा एखादी प्रजाती कोणत्याही प्रकारच्या पर्यावरणीय प्रभावामुळे गंभीरपणे प्रभावित होते, तेव्हा आम्हाला स्वतःला खूप गंभीर संपार्श्विक प्रभाव पडतो.

आणि, जर एखाद्या प्रजातीने तिची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी करण्यास सुरुवात केली, तर आम्हाला इतर अनेक तडजोड झाल्याचे आढळेल. या नैसर्गिक अधिवासांमध्ये आपल्याला विशिष्ट वनस्पती जसे की कॅक्टि आणि काही बारीक पाने असलेली झुडूप आढळतात. प्राण्यांमध्ये काही सरपटणारे प्राणी, पक्षी आणि काही लहान आणि मध्यम सस्तन प्राण्यांचा समावेश होतो. या अशा प्रजाती आहेत ज्या या ठिकाणी जुळवून घेण्यास सक्षम आहेत.

मला आशा आहे की या माहितीद्वारे आपण इकोसिस्टम काय आहेत आणि त्यांची मुख्य वैशिष्ट्ये काय आहेत याबद्दल अधिक जाणून घेऊ शकता.


लेखाची सामग्री आमच्या तत्त्वांचे पालन करते संपादकीय नीति. त्रुटी नोंदविण्यासाठी क्लिक करा येथे.

टिप्पणी करणारे सर्वप्रथम व्हा

आपली टिप्पणी द्या

आपला ई-मेल पत्ता प्रकाशित केला जाणार नाही.

*

*

  1. डेटा जबाबदार: मिगुएल Áन्गल गॅटन
  2. डेटाचा उद्देशः नियंत्रण स्पॅम, टिप्पणी व्यवस्थापन.
  3. कायदे: आपली संमती
  4. डेटा संप्रेषण: कायदेशीर बंधन वगळता डेटा तृतीय पक्षास कळविला जाणार नाही.
  5. डेटा संग्रहण: ओकेन्टस नेटवर्क (EU) द्वारा होस्ट केलेला डेटाबेस
  6. अधिकारः कोणत्याही वेळी आपण आपली माहिती मर्यादित, पुनर्प्राप्त आणि हटवू शकता.