वेटलँड्स

मिश्र परिसंस्था

जैविक विविधतेचे महान पर्यावरणीय महत्त्व आणि देखभाल या नैसर्गिक परिसंवादांपैकी एक आहेत आर्द्र प्रदेश. या मौल्यवान नैसर्गिक परिसंस्थांचे संरक्षण करण्याच्या गरजेबद्दल लोकांना जागरूक करणे हे वार्षिक उद्दिष्ट आहे. त्यामुळे दरवर्षी २ फेब्रुवारी हा जागतिक पाणथळ दिवस आहे. ओलसर जमीन ही एक परिसंस्था आहे ज्यामध्ये माती कायमस्वरूपी किंवा वेळोवेळी पाण्याने बुडलेली असते. हे गोड्या पाण्यातील परिसंस्था आणि काही खारटपणा असलेल्या काही भागात होऊ शकते.

या लेखात आम्‍ही तुम्‍हाला पाणथळ प्रदेश, त्‍यांची वैशिष्‍ट्ये आणि त्‍यांचे महत्‍त्‍व याविषयी जाणून घेण्‍यासाठी आवश्‍यक असलेली सर्व काही सांगणार आहोत.

वेटलँड्स

किनारपट्टी

वारंवार किंवा कायमस्वरूपी पूर येणा-या मातीवर आधारित ही पर्यावरणीय समतोल असलेली नैसर्गिक परिसंस्था आहे. ज्या ठिकाणी ताजे किंवा खारे पाणी आहे अशा ठिकाणी ही परिसंस्था दिसू शकतात. या वैशिष्ट्यांमुळे, आर्द्र प्रदेश मोठ्या प्रमाणात जैवविविधता राखू शकतात, नैसर्गिक संपत्तीला असमान जैवविविधता देणे.

जागतिक पाणथळ प्रदेश दिन हा पाणथळ प्रदेशांच्या महत्त्वावर भर देतो कारण भविष्यात आपल्या शाश्वत उपजीविकेसाठी त्या महत्त्वाच्या आहेत. पाणथळ जागा नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित असू शकतात. काही प्रकारच्या नैसर्गिक पाणथळ प्रदेशांचा विस्तार दलदलीत, काही दलदलीत आणि त्यांच्या नदीच्या प्रदेशात, पीटलँड्समध्ये होऊ शकतो. दुसरीकडे, आम्ही करू शकतो कृत्रिमरीत्या तयार केलेल्या किंवा बदललेल्या पाणथळ जागा पहा. जोपर्यंत पर्यावरणीय परिस्थिती परवानगी देते, तोपर्यंत ते कृत्रिमरित्या तात्पुरते आणि कायमचे ओलावा धारण करू शकतात.

सर्वसाधारणपणे, विलुप्त होण्याच्या जोखमीवर जैवविविधतेचे संरक्षण करण्यासाठी या प्रकारच्या बांधलेल्या ओले जमीन तयार केल्या आहेत. हे पर्यटन उद्देशाने पर्यावरणीय सेवा प्रदान करण्यासाठी आणि निसर्गाच्या संरक्षणाचे मूल्य प्रसारित करण्यासाठी देखील वापरले जाते.

ओल्या जमिनीचे प्रकार

महत्त्वाची ओलसर जमीन

या पाणथळ प्रदेश अतिशय समृद्ध असल्यामुळे निसर्गाच्या रक्षणासाठी ती महत्त्वाची साधने बनली आहेत. वेगवेगळ्या प्रकारच्या ओलसर जमिनी आहेत आणि ते कोणत्या प्रकारचे पाणी बनवते आणि इतर वैशिष्ट्यांनुसार त्यांचे वर्गीकरण केले जाते ज्यांचे आपण पालन केले पाहिजे. आर्द्र प्रदेशांच्या प्रकारांमधील मुख्य फरक म्हणजे पाण्याचा प्रकार. आम्ही गोड्या पाण्यातील ओलसर आणि खाऱ्या पाण्याच्या ओल्या जमिनी शोधतो. आपण नैसर्गिक पाणथळ जमीन आणि मानवनिर्मित ओलसर जमीन यांच्यातही फरक करू शकतो.

कारण ही ओलांडलेली जमीन खूप श्रीमंत आहे, निसर्गाचे रक्षण करण्यासाठी ही महत्त्वाची साधने बनली आहेत. तेथे विविध प्रकारचे आर्द्र प्रदेश आहेत आणि त्यांचे पाण्याचे प्रकार आणि त्यांचे अनुसरण करणे आवश्यक असलेल्या इतर वैशिष्ट्यांनुसार त्यांचे वर्गीकरण केले जाते. आर्द्रभूमिच्या प्रकारांमधील मुख्य फरक म्हणजे पाण्याचे प्रकार. आम्हाला गोड्या पाण्याचे ओले आणि खार्या पाण्याचे आर्द्र प्रदेश सापडतात. आपण नैसर्गिक ओलांडले आणि मानवनिर्मित आर्द्रभूमि यात फरक करू शकतो.

विविध प्रकारचे आर्द्रता काय आहेत ते पाहू या:

  • प्रवाही ओलसर जमीन: ही नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि गोड्या पाण्याचा एक प्रकार असलेली एक ओलसर जमीन आहे. ते सहसा नद्या, नाले आणि धबधबे बनलेले असतात.
  • तलाव ओलावा: ते तलाव आणि काही नैसर्गिक गोड्या पाण्यातील सरोवरांमधून तयार होतात.
  • उष्णकटिबंधीय palustres: लहान झरे, ओसेस, फ्लड प्लेन, दलदलीची जंगले, दलदल आणि दलदल असलेले क्षेत्र समाविष्ट आहे. या प्रकारच्या पाणथळ प्रदेशांचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे त्या सर्वांमध्ये नैसर्गिक स्रोत आहेत आणि पाणी ताजे आहे.
  • सागरी आर्द्रभूमि: नावानुसार, ते नैसर्गिक आर्द्र प्रदेश आहेत, परंतु ते मीठ पाण्याने बनलेले आहेत. ते सहसा किनार्यावरील वातावरणात दिसतात जेथे समुद्र उथळ आहे, जसे की काही खडकाळ, वालुकामय किनारे आणि काही रेव क्षेत्र.
  • कृत्रिम: ते पाण्याची विशिष्ट मात्रा साठवून ठेवण्यासाठी किंवा नियंत्रित करण्याच्या उद्देशाने मनुष्याच्या कार्यातून तयार झालेल्या आर्द्रता आहेत. येथे आपण जलाशय आणि धरणे पाहू शकतो. संरक्षित वनस्पती आणि जीवजंतूंच्या विशिष्ट प्रमाणात किंवा प्रजातींचे जतन करण्याचे उद्दीष्ट देखील त्यांचे असू शकतात.
  • उपकरणे: बर्‍याच नद्या त्यांच्या तोंडातून तयार होण्यापूर्वी मार्ग तयार करतात आणि काही ओले जमीन तयार करतात. त्यांचे मुख्य वैशिष्ट्य हे आहे की ते मोहकांपासून खारट पाण्याने बनलेले आहेत आणि ते नैसर्गिक उत्पत्तीचे आहे. कधीकधी ते खारट पाण्याचे दलदल किंवा खारफुटी क्षेत्रे तयार करण्यास सक्षम आहे.
  • खारट पाण्याचे तलाव हे पूर्वीच्या भागांसारखे बरेच दिसत आहे, परंतु किनारपट्टी भागात आढळणारे दोन्ही तलाव आणि सरोवर खोबरे आहेत. त्यांची नैसर्गिक उत्पत्ती देखील आहे.

मुख्य वैशिष्ट्ये

आर्द्र प्रदेश

ज्या परिसंस्थेचा आम्ही वर उल्लेख केला आहे, त्यांनी काही प्रकारच्या अटी आणि वैशिष्ट्यांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. ही मुख्य वैशिष्ट्ये आहेत:

पाणथळ प्रदेश ही अशी संक्रमण क्षेत्रे आहेत ज्यात जलीय आणि स्थलीय परिसंस्थांमध्ये हळूहळू बदल होत असतात. असे म्हटले जाऊ शकते की ते मिश्र परिसंस्था मानले जातात कारण ते दोन्हीची वैशिष्ट्ये जतन करतात. या व्यतिरिक्त, हे शोधले जाऊ शकते की काही भाग स्थलीय परिसंस्थेवर अधिक केंद्रित आहेत तर इतर बाजू पाणथळ प्रदेशात सागरी परिसंस्थेची अधिक वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्ये आहेत. उदाहरणार्थ, आम्हाला पूर क्षेत्रे आढळतात जी सागरी परिसंस्थेची अधिक वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत आणि ती तात्पुरती आणि कायमची असू शकतात. ते सहसा तात्पुरते अशा ठिकाणी दिसतात जेथे लहान उदासीनता असते आणि जेव्हा भरपूर पाऊस पडतो तेव्हा सहज पूर येतो.

पाणथळ प्रदेशातील पाणी हे अस्वच्छ पाणी असले पाहिजे कारण त्यात जास्त विद्युत प्रवाह असू शकत नाही. त्यांच्यामध्ये फक्त लहान प्रवाह असू शकतात आणि ते ताजे किंवा मीठ पाण्याने बनलेले असू शकतात. ते काही खोलीसह लहान महासागर क्षेत्र देखील समाविष्ट करू शकतात. सहसा, भरतीचा प्रभाव सहसा जास्त नसतो. सर्वात सामान्य गोष्ट अशी आहे की प्रभावाचा फरक 6 मीटरपेक्षा जास्त नाही.

पाणथळ प्रदेशाची सीमा सामान्यतः प्रत्येक भूभागावर असलेल्या वनस्पतींच्या प्रकारानुसार निश्चित केली जाते. मुख्य वनस्पती हायड्रोफिलिक आहे. याचा अर्थ असा की ते पाण्यामध्ये चांगले वाढतात आणि विकसित होतात. नॉन-हायड्रोफिलिक असलेल्या आर्द्र प्रदेशाची सीमा दर्शविणारी वनस्पतींमध्ये फरक करता येतो. येथेच एक परिसंस्था संपते आणि दुसरी पार्थिव परिसंस्थेच्या पूर्णपणे वैशिष्ट्यपूर्ण वैशिष्ट्यांसह सुरू होते.

पाणथळ प्रदेश मोठ्या संख्येने विविध प्रजातींसाठी आदर्श निवासस्थान आहेत. स्थलांतरित पक्षी प्राबल्य आहेत कारण ते जगभरातील आर्द्र प्रदेशात अन्न आणि विश्रांती घेऊ शकतात. ते हायबरनेट आणि तरुण असणे देखील वापरले जातात. दुसरीकडे, आपण मोठ्या संख्येने वनस्पती आणि प्राणी देखील शोधू शकता जसे की सस्तन प्राणी, उभयचर, सरपटणारे प्राणी, मासे आणि कीटक.

आर्द्रतेचे पर्यावरणीय महत्त्व

पाणथळ जागा ही एका कारणास्तव संरक्षित परिसंस्था आहे. आणि हे असे आहे की ते निसर्गाच्या सामान्य कार्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. ते मोठ्या प्रमाणात जैवविविधतेला आश्रय देण्यास सक्षम आहेत आणि पाण्यावर अवलंबून असलेल्या वनस्पती विकसित होतात. याव्यतिरिक्त, आपल्याला मानवी मूल्य जोडावे लागेल. पाणथळ प्रदेश अन्न उत्पादनासाठी क्षेत्र तयार करू शकतात ज्यात भात पिकांसारख्या लागवडीसाठी भरपूर पाणी लागते.

आर्द्रता जशी आहे तशी राखण्यात सक्षम होण्यासाठी इतर घटक खूप महत्वाचे आहेत. पृष्ठभाग आणि जलचरांसह जलविज्ञान चक्राचे नियमन. मातीची धूप नियंत्रित करण्यासाठी आणि पोषक चक्रांचे नियमन करण्यासाठी पाणथळ प्रदेश सक्रियपणे गुंतलेले आहेत. ही मुख्य कारणे आहेत की बहुतेक आर्द्र प्रदेशांना निसर्ग राखीव म्हणून गणले जाणारे संरक्षण व्यवस्था असते.

मला आशा आहे की या माहितीद्वारे आपण आर्द्रभूषा काय आहेत आणि त्यांचे महत्त्व काय आहे याबद्दल अधिक जाणून घेऊ शकता.


लेखाची सामग्री आमच्या तत्त्वांचे पालन करते संपादकीय नीति. त्रुटी नोंदविण्यासाठी क्लिक करा येथे.

टिप्पणी करणारे सर्वप्रथम व्हा

आपली टिप्पणी द्या

आपला ई-मेल पत्ता प्रकाशित केला जाणार नाही.

*

*

  1. डेटा जबाबदार: मिगुएल Áन्गल गॅटन
  2. डेटाचा उद्देशः नियंत्रण स्पॅम, टिप्पणी व्यवस्थापन.
  3. कायदे: आपली संमती
  4. डेटा संप्रेषण: कायदेशीर बंधन वगळता डेटा तृतीय पक्षास कळविला जाणार नाही.
  5. डेटा संग्रहण: ओकेन्टस नेटवर्क (EU) द्वारा होस्ट केलेला डेटाबेस
  6. अधिकारः कोणत्याही वेळी आपण आपली माहिती मर्यादित, पुनर्प्राप्त आणि हटवू शकता.